Mae’n Wythnos y Gofalwyr… Ond Beth Ydy Gofalwr?



Anableddau ac Anghenion Ychwanegol | gan | Jun 12th 2017

Bachgen yn torri llysiau ar gyfer erthygl Wythnos y Gofalwyr

Mae’r wythnos hon yn Wythnos y Gofalwyr, felly rydym am edrych ar yr heriau sydd yn wynebu gofalwyr a pa gefnogaeth sydd ar gael.

Beth ydy gofalwr?

Yn ôl yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr yn y DU – “Mae gofalwr yn rhywun sydd yn gofalu, heb dâl, am ffrind neu aelod o’r teulu nad all ymdopi heb eu cefnogaeth oherwydd salwch, anabledd, problem iechyd meddwl neu ddibyniaeth.”

Ledled Cymru mae yna 370,000 o ofalwyr. Nid ydynt yn derbyn tâl ac maent yn cefnogi rhywun agos sydd yn hŷn, anabl neu’n ddifrifol wael. Gall hyn gael effaith enfawr ar fywyd person a’u cynlluniau, pa un ai yr ydych chi’n gofalu am ychydig oriau neu’n llawn amser, yn eich cartref eich hun neu’n rhywle arall. Mae bod yn ofalwyr yn gallu bod yn anodd iawn, er mae’n debyg nad fyddant yn cyfaddef hynny. Maent yn gorfod jyglo gwaith, teulu ac iechyd eu hunain… nid yw’n beth hawdd ac mae’n gallu bod yn waith caled, brawychus ac unig hyd yn oed.

Sut mae rhywun yn dod yn ofalwr?

Gall fod sawl rheswm am hyn. Efallai bod rhywun agos i chi wedi cael damwain neu wedi mynd yn wael. Efallai bod eich plentyn wedi’i eni ag anabledd. Ydych chi’n gofalu am eich rhieni? Efallai bod hyn wedi cychwyn efo chi’n gwneud ychydig o siopa, ond ar ôl cyfnod efallai nad ydynt yn gallu ymdopi’n llawn ar ben eu hunain ac rydych chi bellach yn gofalu amdanynt.

Nid oes rhaid bod yn oedolyn i gael eich ystyried fel gofalwr, mae yna ofalwyr ifanc hefyd.

Pwy ydy’r gofalwyr ifanc?

Mae Barnardos yn dweud – “Mae gofalwr ifanc yn rhywun dan 18 oed sydd yn helpu i ofalu am rywun yn y teulu, neu ffrind, sydd yn wael, anabl neu’n camddefnyddio cyffuriau neu alcohol.”

Bydd y mwyafrif yn dweud mai gofalwr ifanc ydy plentyn sydd yn edrych ar ôl eu tad sydd mewn cadair olwyn, neu frawd neu chwaer sydd yn wael ac yn gorfod ymweld â’r ysbyty’n rheolaidd ayb. Dyma’r plant rydych chi’n ei weld ar y newyddion o gwmpas Diwrnod Ymwybyddiaeth Gofalwyr Ifanc. Rydych chi’n gweld y pethau maent yn gorfod ei wneud, ac yn gallu gweld pam eu bod yn helpu. Mae’n glir beth yw’r problemau gallant fod yn ei wynebu.

Ond mae gennych chi’r gofalwyr ifanc anweledig hefyd – y rhai sydd yn cael eu heffeithio gan gamdriniaeth rhywun arall o gyffuriau, alcohol ac/neu gyffuriau presgripsiwn. Dyma’r gofalwr ifanc sydd weithiau’n cael ei anghofio gan nad oes cydnabyddiaeth o’r pethau mae’n ei wneud yn ei fywyd.

Oes gan bobl ifanc hawliau?

Yn swyddogol, o Ebrill 2015, newidiwyd y gyfraith ar gyfer gofalwyr ifanc. Bellach mae’n rhaid i weithwyr cymdeithasol o’r awdurdod lleol wneud ymweliad i gwblhau Asesiad Anghenion Gofalwr Ifanc, fydd yn penderfynu pa fath o gymorth bydd y gofalwr ifanc a’i deulu ei angen os ydynt yn gofyn.

Mae gan bob plentyn yn y byd hawliau, yn ôl Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (CCUHP). Yng Nghymru mae gennym Fesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011 hefyd. Mae’n rhaid i Weinidogion Cymru ddangos “sylw priodol” i’r CCUHP wrth greu polisïau a thrafodaethau – gan gynnwys safbwynt a barn gofalwyr ifanc.

Pa help sydd ar gael i ofalwr?

Mae yna sawl sefydliad sydd yn gweithio i helpu gofalwyr sydd yn oedolion neu’n blant.

Gofalwyr Ifanc Barnardo’s

Gall Barnardo’s ddarparu gwybodaeth bellach a manylion cyswllt.

Plant yng Nghymru

Mae gwaith presennol Plant yng Nghymru yn y maes yma yn cynnwys:

  • Hwyluso Rhwydwaith Gofalwyr Ifanc
  • Eistedd ar weithgorau Llywodraeth Cymru i gynrychioli gofalwyr ifanc
  • Cefnogi prosiectau i gydweithio i ddatblygu gweithgareddau ar gyfer gofalwyr ifanc
  • Cynnal gwaith ymgynghorol ar ran Llywodraeth Cymru

Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru

Os oes gennych chi unrhyw gwestiynau am fod yn ofalwr neu os ydych chi’n gallu rhannu unrhyw brofiadau rydych chi wedi’i brofi fel gofalwr yna cysylltwch ag Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru.

Gofalwyr Cymru

Mae Gofalwyr Cymru yma i:

  • Wrando
  • Rhoi gwybodaeth a chyngor arbenigol wedi’i deilwro i’ch sefyllfa
  • Bod yn bencampwr dros eich hawliau
  • Eich cefnogi i ddarganfod ffyrdd newydd i ymdopi gartref, yn y gwaith, neu ble bynnag yr ydych

Llinell Gymorth PwyntTeulu

Os hoffech siarad â rhywun am y mater yma, neu unrhyw broblem arall sydd gan eich teulu, yna galwch ein cynghorwyr ar linell gymorth PwyntTeulu Cymru. Mae’r llinell gymorth yn agored 9am-5pm dydd Llun i ddydd Gwener. Gallant eich helpu i ddod o hyd i’r sefydliadau gall helpu.

Os oeddech chi’n hoff o’r erthygl yma mae llawer mwy ar gael yn ein hadran cylchgrawn:

Gofalwyr Ifanc Anweledig: Pwy Ydyn Nhw?

Blog Gwadd: Diwrnod Ym Mywyd Gofalwr

Cystadleuaeth: Caiacio Gyda’r Teulu Yng Nghaerdydd

 

 


Rhannwch hwn