Helpu’ch Teulu i Ddod Yn Iach Ac Yn Ffit



Cyngor Teulu a Magu Plant Iechyd Pethau i'w Gwneud | gan | Jan 5th 2017

Dringo coed - gordewdra plant

Mae plant yn mynd yn ordew! Mae plant yn mynd yn anactif!  Maent yn gorfwyta ac yn gorddibynnol ar dechnoleg! Dyma’r negeseuon sydd yn cael ei ddarlithio i ni’n barhaol, negeseuon negyddol sydd yn gallu gwneud i deuluoedd deimlo fel eu bod yn ffaelu yn eu gofal am eu plant. Ond trowch hyn ar ei ben. Gadewch i ni weld beth allech chi ei wneud i helpu’ch plant a’ch teulu i ddod yn iachach eleni.

Yr wythnos yma rydym wedi dysgu bod plant yn y DU yn bwyta dros hanner y maint beunyddiol argymhellwyd o siwgr cyn iddynt adael am yr ysgol yn y bore. Wythnos nesaf mae’n Wythnos Ymwybyddiaeth Gordewdra Cenedlaethol (9fed-15fed Ionawr). Felly rydym am edrych ar y pethau sydd ar gael i helpu ni fel teuluoedd yng Nghymru i ddod yn iachach.

Yn ôl adroddiad Llywodraeth Cymru (Turning the Curve on Childhood Obesity, 2015 [Saesneg yn unig]) mae gan Gymru un o’r lefelau uchaf o ordewdra mewn plentyndod yn y DU ac yn un o’r gwaethaf yn Ewrop. Yn ôl yn 2015 roedd 34% o blant yng Nghymru yn cael eu hystyried dros bwysau gyda’r tueddiad yn cynyddu o flwyddyn i flwyddyn.

Fel rhiant, weithiau efallai nad ydym yn ymwybodol neu’n sylweddoli bod ein plant dros eu pwysau, yn bwyta gormod, neu ddim yn symud digon. Mae’n iawn i ofyn am help a chyngor.

Mae gordewdra ac anactifedd yn  gallu cael effaith tymor byr a hirdymor ar ein hiechyd. Os ydym ni’n dysgu arferion drwg fel plant yna mae’n gallu bod yn anodd torri’r arferion yma fel oedolyn, ond os gallem ddysgu arferion da i’n plant pan ddaw at ddiet ac ymarfer corff yna rydym yn rhoi’r cyfle iddynt i fyw bywydau iachach fel oedolion a pharhau’r arferion da yma, yn dysgu’r un wers i blant eu hunain hyd yn oed.

Yma byddem yn edrych ar ychydig o ffyrdd i ddod yn iachach.

Bwyd

Ydych chi’n eu llenwi bocs bwyd eich plentyn gyda danteithion sy’n uchel mewn siwgr a halen? Efallai byddai’n syniad rhoi cinio ysgol yn lle hynny. Mae’r rhain yn cael eu dylunio i fod yn brydau iach a chytbwys a gall roi heddwch meddwl i chi eu bod wedi cael o leiaf un pryd maethol y diwrnod hwnnw.

Os ydych chi’n anhyderus wrth wybod beth sy’n iach neu beidio, os ydych chi’n meddwl bod rhaid bod yn gogydd da i goginio’n iach neu os ydych chi’n meddwl bod coginio’n iach yn swnio’n ddrud, yna gofynnwch a oes unrhyw gyrsiau neu ddosbarthiadau gallech chi ei fynychu yn eich ardal i ddysgu mwy amdano a chael sgiliau newydd.

Mae yna lawer o ddosbarthiadau coginio, dosbarthiadau addysg bwyd, a rhaglenni bwyd cymunedol ledled Cymru. Gofynnwch i’ch ymwelydd iechyd os ydynt yn ymwybodol o rai yn eich ardal chi, gofynnwch i Cymunedau yn Gyntaf am weithgareddau Cymunedau Iachach os ydych chi’n byw mewn ardal Cymunedau yn Gyntaf, neu cysylltwch â’ch Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd lleol i weld os ydynt yn ymwybodol o unrhyw beth yn eich ardal chi. Gallech chi hefyd edrych ar Brosiect Bwyta’n Hapus Tesco, maent yn cynnal sesiynau Let’s Cook am ddim i blant ledled y wlad, edrychwch ar eu gwefan i weld os oes rhai yn cael eu cynnal yn lleol ac i gadw lle.

Os hoffech arbed arian gallech chi brynu llysiau ffres gan gydweithfeydd bwyd cymunedol ledled Cymru. Rydych chi’n gwneud arbedion gan eich bod yn talu prisiau cyfanwerth, mae’n torri ar y pecynnu ac mae yna lai o wastraff ac mae’r holl arian yn cael ei roi’n ôl i mewn i’r gymuned. Mae hyn yn ffordd dda i helpu chi i fwyta diet iachach. Mae yna oddeutu 300 o gydweithfeydd bwyd ledled Cymru yn cael eu cynnal mewn llefydd amrywiol fel canolfannau cymunedol a grwpiau rhieni ayb. Dewch o hyd i’ch cydweithfa gymunedol agosaf wrth roi’ch cod post yn y wefan.

Os ydych chi ar fudd-daliadau ac efo plant dan 4 oed, neu’n feichiog a dan 18 oed, yna mae posib cofrestru i Cychwyn Iach a derbyn talebau am ddim bob wythnos i brynu llaeth, ffrwythau a llysiau a fitaminau. Gellir derbyn manylion pellach gan eich bydwraig neu ymwelydd iechyd neu ymwelwch â’u gwefan. Gallech chi chwilio eich cod post i weld pa siopau yn eich ardal sy’n derbyn y talebau.

Ymarfer Corff

Cerddwch neu gyrrwch feic i’r ysgol. Os ydych chi’n byw’n ddigon agos yna mae hyn yn ffordd wych i gychwyn y diwrnod. Os oes gennych chi amser gallech chi yrru eich beic neu gerdded gyda nhw i’r ysgol. Os yw dod o hyd i amser yn anodd oherwydd gwaith yna efallai gallech chi siarad â rhieni eraill a chreu amserlen cerdded fel y gallech chi gymryd eich tro i gerdded plant eich gilydd i’r ysgol yn y boreau, gellir troi hwn yn fws cerdded a chodi plant ar hyd y ffordd ynghyd â rhieni eraill sy’n hapus i wirfoddoli’u hamser. Defnyddiwch lwybrau cerdded a beiciau.

Gwnewch y mwyaf o’r parciau yn eich pentref/dref. Mae’r rhain am ddim i’w defnyddio a dwi erioed wedi cyfarfod plentyn sydd yn cwyno nad ydynt eisiau mynd i’r parc. Maent yn cadw’n heini heb sylweddoli, mae cerdded i fyny grisiau’r sleid yna curo unrhyw beiriant step yn y gampfa ac mae dringo coed yn ffordd dda i gynyddu cryfder yn eich breichiau.

Cofiwch am y nofio am ddim! Rydym yn ffodus iawn yma yng Nghymru i gael nofio am ddim ar benwythnosau ac yn ystod y gwyliau i blant a phobl ifanc dan 16 oed. Cymerwch fantais ohono!

Canllaw Bwyta’n Dda – Asiantaeth Safonau Bwyd 

Sefydliadau a Dolenni Defnyddiol

JanUary

Fel soniais uchod, mae’n Wythnos Ymwybyddiaeth Gorbwysedd Cenedlaethol wythnos nesaf ac mae ganddynt wefan ble gellir ymuno yn eu Haduniad Cenedlaethol i ddod yn iachach yn 2017.

Mae yna ardal gydag awgrymiadau cadw’n heini sydd yn cynnwys y canllaw yma i ymarferion corff hwyl i’r teulu gartref, ar ddiwrnod allan, yn y parc ac yn y ganolfan hamdden.

Mae ganddynt adran hefyd sy’n edrych ar ‘beth mae plant ifanc ei angen‘ a ‘beth mae plant hŷn ei angen‘ pan ddaw at fwyta’n iach. Gallech chi hefyd dod o hyd i ryseitiau iach gyda syniadau o’r Healthy Food Guide, Good Food Good Health, BBC Good Food ac Annabel Karmel ymysg eraill.

Chwaraeon Anabledd Cymru

Os ydych chi neu aelod o’ch teulu’n anabl yna nid yw hyn yn rheswm i beidio cymryd rhan mewn llawer o weithgareddau chwaraeon. Mae gan Chwaraeon Anabledd Cymru gannoedd o glybiau a sesiynau ledled Cymru; gellir chwilio eu bas data o glybiau yn ôl eich anabledd a’ch sir.

GIG Cymru

Am unrhyw faterion iechyd un o’r llefydd gorau i fynd i gael gwybodaeth ddibynadwy ydy’r Gwasanaeth Iechyd Cenedlaethol.

Mae yna lwyth o wybodaeth ddefnyddiol ar dudalennau Byw’n Iach gwefan GIG Cymru. Maent yn siarad am y prif grwpiau bwyd a’r maetholion yn ogystal â rhannu graffeg ddefnyddiol o’r plât Bwyta’n Iach sydd yn gallu helpu chi i gael y cydbwysedd cywir o fwydydd yn eich prydau. Mae cael cynrychiolaeth weledol o bryd iach, cytbwys yn ei wneud yn haws i ddeall.

Mae’n syniad da ysgrifennu pethau ar bapur pan fyddech chi’n gwneud newidiadau mawr i’r ffordd rydych chi’n gwneud pethau gan ei fod yn haws gweld ble rydych chi’n mynd o’i le, neu beth rydych chi’n ei wneud yn iawn. Mae taflen dyddiadur bwyd defnyddiol ar gael i’w argraffu ar wefan GIG. Mae ganddynt gyfrifiannell BMI gall fod yn ddefnyddiol i chi i gyfrifo sefyllfa chi a’ch teulu a phenderfynu ble rydych chi’n dymuno bod.

Newid Am Oes

Mae hwn yn wefan grêt i deuluoedd gan ei fod yn rhoi llawer o awgrymiadau a chyngor am ddim os ydych chi’n ymuno. Mae yna lawer o syniadau ryseitiau sydd yn ddefnyddiol iawn gan gynnwys syniadau bocs bwyd, snaciau a phicnic yn ogystal â’r prydau arferol. Mae yna syniadau da i fynd amdani gyda’r plant gan gynnwys y cardiau gweithgareddau yma gellir eu hargraffu sydd yn rhoi llawer o syniadau am gemau hwyl i chwarae tu mewn neu yn yr awyr agored.

Y Doctor

Os ydych chi’n cael trafferth rheoli diet eich teulu ac yn poeni am faterion iechyd yna cysylltwch â’ch doctor. Maent yn gallu cyfeirio chi at ddietegydd fydd yn gallu helpu.

Gwasanaethau Gwybodaeth i Deuluoedd

Dylai eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd lleol fedru helpu chi i ddarganfod clybiau a gweithgareddau sydd yn cael eu cynnal yn eich ardal. Cysylltwch â nhw i ddarganfod mwy.


Oes gennych chi gyngor neu awgrymiadau sy’n helpu chi i gadw’ch teulu’n iach? Yna gadewch sylwad isod i helpu teuluoedd eraill yng Nghymru.

Os ydych chi’n teimlo’r angen i siarad â rhywun am y mater yma neu unrhyw broblemau eraill sy’n cael effaith ar eich teulu yna galwch ein cynghorwyr ar linell gymorth PwyntTeulu Cymru. Mae’r llinell gymorth yn agored 9-5 dydd Llun i ddydd Gwener. Gallant helpu chi i ddod o hyd i sefydliadau fydd yn gallu helpu.


Rhannwch hwn