Erthygl Gwadd: Iselder ar ôl y Geni a Fi



Iechyd | gan | Oct 5th 2016

 

Iselder ar ôl y geni

Sut ydych chi’n gwybod os ydych chi’n dioddef o iselder ar ôl y geni? Yn ein herthygl gwadd ddiweddaraf gan aelod o Rwydwaith Rhieni Casnewydd, mae mam newydd yn rhannu ei stori a’i hawgrymiadau ar ymdopi â’r salwch.

Os oes gennych chi ddiddordeb yn ysgrifennu i ni yna cysylltwch! Bod hynny’n awgrymiadau ar iselder ar ôl y geni, cyngor rhianta, syniadau bocs bwyd neu unrhyw beth arall sydd yn ymwneud â’r teulu, hoffwn rannu eich newyddion.

Er y gallech chi gynllunio, gynllunio, gynllunio ar gyfer cael babi, weithiau bydd pethau yn dod o unlle i’ch herio.

Y Felan

Ar ôl genedigaeth fy mabi prydferth roeddwn yn teimlo’n ddagreuol iawn ac wedi blino’n lân drwy’r adeg. Nid oedd hyn yn syndod mawr, roedd genedigaeth y bychan wedi bod yn un eithaf trawmatig. Mae cael babi yn brofiad newid bywyd enfawr. Mae angen addasu i’r diffyg cwsg a bywyd efo baban newydd.

Ydw i’n dioddef o iselder ar ôl y geni?

Ar ôl ychydig wythnosau ni wellodd fy hwyliau, dechreuodd pethau waethygu. Roedd codi am 4am i fwydo, ymolchi, newid fy mabi yn iawn ond roedd gwisgo ac ysgogi fy hun yn frwydr fawr.

Roedd fy mhryder yn gwbl afreolus. Teimlais yn sâl pan roedd unrhyw un yn gafael yn fy mabi ac yn poeni am bopeth bychan gallai effeithio arni. A dwi’n meddwl popeth, ar un pwynt roeddwn yn poeni bod y byd yn dod i ben a beth os daw apocalyps sombîs. Roedd yn hollol afresymol ond nid allwn ddioddef y syniad o’i cholli.

thumbnail-2

Nid oedd gennyf hyder o gwbl. Roedd ceisio dygymod â’r ffordd roeddwn i’n edrych nawr yn amhosib. Nid allwn edrych yn y drych. Byddwn yn bwyta i gysuro fy hun bob dydd a bob nos. Roedd hyn yn gwneud i mi deimlo’n waeth am siâp fy nghorff oedd yn newid. Roeddwn yn teimlo allan o reolaeth ac yn afiach.

… beth os daw apocalyps sombîs?

Dioddefais ag euogrwydd anferth. Nid oeddwn eisiau bod yn faich ar fy mabi, partner, nac ymwelydd iechyd. Roeddwn eisiau i’m mabi gael mam hapus a hyderus. Teimlai fel nad oedd dim yr oeddwn yn ei wneud yn ddigon da i’m merch fach, roedd hi’n haeddu gwell.

Er mod i wedi cael profiad personol gydag iselder, roedd rhan ohonof nad oedd yn credu mod i’n dioddef o iselder ar ôl y geni. Roeddwn wedi ffurfio bond mor gryf gyda’m maban ac yn y mwyafrif o straeon roeddwn wedi’u darllen nid oedd y fam wedi llwyddo i gael y cysylltiad yma. Roeddwn i ar goll ac wedi drysu, pam oeddwn i’n teimlo fel hyn?

Tra bod hyn i gyd yn byrlymu yn fy mhen, ar y tu allan roeddwn i’n edrych fel fy mod yn ymdopi ac yn gorfodi gwen drwy’r adeg. Teimlais wedi fy nghaethiwo yn fy meddwl, lle mor drwm a phrysur heb le i anadlu o gwbl. Nid allwn ddod o hyd i’r ffordd allan.

Peidiwch â rhoi gorau iddi

Siaradwch â’ch doctor neu ymwelydd iechyd.

Rhannu baich hanner baich.

Roeddwn wedi cyrraedd y pwynt lle nad allwn ymdopi gyda’m nheimladau ar ben fy hun. Roeddwn angen dweud wrth rywun. Roeddwn yn ofni dweud wrth yr ymwelydd iechyd a’r doctor rhag ofn iddynt feddwl mod i’n rhiant drwg a chymryd fy mabi. Mae’r gwir yn bell o hynny!

Mewn gwirionedd, bydd gan eich ymwelydd iechyd/doctor brofiad gydag iselder a pan fyddech chi’n bod yn agored byddech yn sylweddoli nad ydych chi ar eich pen eich hun.

Beth i’w ddisgwyl – Ymwelydd Iechyd

Ar ôl rhannu fy nheimladau gyda’m hymwelydd iechyd cefais ymweliad gartref. Roedd hyn yn llawer mwy cyfforddus nag yr oeddwn i wedi dychmygu. Cefais holiadur i asesu fy nhymer ac roeddwn i wedi cael sgôr uchel iawn. Roedd fy ymwelydd iechyd yn hyfryd ac er mod i wedi cael sgôr uchel, roedd yn gwneud i mi deimlo fel nad oedd yn broblem fawr.

Cefais fy nghyfeirio at fy meddyg oedd yn trafod cyffuriau iselder, yn siarad am fy iselder/pryder a beth hoffwn ei wneud nesaf. Cefais fy nghyfeirio at gynghorwr (roedd yn tua mis cyn fy asesiad cyntaf yna ychydig fisoedd wedyn cyn i mi weld cynghorydd er i mi fod yn ‘flaenoriaeth’) a gwneud apwyntiad am bythefnos wedyn.

thumbnail

Mae’n rhyddhad mawr ar ôl i chi ddweud wrth rywun. Ydy, mae’r iselder yn parhau i fodoli ond mae yna oleuni bellach. Mae yna bobl sydd eisiau helpu ac sy’n poeni o ddifrif. Gall helpu chi i normaleiddio’ch profiad.

Gall gymryd amser i fynd drwy’r system a gall hynny ddrysu rhywun, ond peidiwch roi’r ffidl yn y to, parhewch i drio ac efallai darganfod rhywbeth gall helpu yn y cyfamser, fel dosbarthiadau ymarfer corff, fforymau ar-lein neu grwpiau cefnogol.

Bydd pethau’n gwella!

Nid dyma ydych chi fel person, nid yw’n wendid, mae’n salwch.

Y cam nesaf yw gwella. Mae’n bwysig iawn i gymryd a dathlu’r llwyddiannau bach, bod hynny’n mynd i grŵp newydd, mynd am dro neu godi a gwisgo hyd yn oed. Mae’r rhain yn llwyddiannau mawr mewn gwirionedd!

Mae yna sawl peth gwahanol gallech chi roi tro arnynt. Efallai nad yw rhywbeth sy’n gweithio i un person yn gweithio i berson arall.

Cyffuriau iselder:

Gall cyffuriau iselder helpu lleddfu symptomau iselder ar ôl y geni. Byddwn yn cynghori i chi ddarllen pethau ar-lein cyn mynd at y meddyg gan fod gwahanol fathau o gyffuriau yn gallu cael effeithiau gwahanol a bydd yn help i chi a’ch doctor i ddarganfod yr un cywir i chi.

Cefais bresgripsiwn Sertraline gan fod i’n bwydo ar y fron. Mae’n cymryd tua mis iddo ddechrau gweithio ac i’r sgil effeithiau ddiflannu. Fy mhrofiad i o Stertraline oedd fy mod i’n teimlo’n flinedig, yn sâl ac yn ddiemosiwn. Roeddwn yn eu cymryd yn y nos fel nad fyddwn yn teimlo’r effeithiau cymaint. Roedd fy iselder yn ymwneud mwy â phryder felly mae hynny’n rhywbeth i’w ystyried wrth drafod gyda’ch doctor.

thumbnail-1

Cwnsela:

Cefais fy nghyfeirio gan y meddyg i gwnsela GIG. Roedd yn ychydig fisoedd cyn i mi gael cyfarfod fy nghynghorwr, a pan rydych chi’n dioddef mae hyn yn llawer rhy hir. Ar gychwyn fy therapi cefais wybod bod gen i 6 sesiwn.

Gallech chi hefyd chwilio am gwnsela sy’n dibynnu ar roddion, gan fod cwnsela preifat yn gallu bod yn ddrud iawn, felly gallai hyn fod yn ddewis mwy fforddiadwy.

Creu rhwydwaith cefnogol dda:

Dwi’n credu mai un o’r rhannau mwyaf hanfodol o wella ydy creu rhwydwaith cefnogol dda. Hyd yn oed os yw’n un person gallech chi siarad â nhw yn gyffyrddus.

Grwpiau Cefnogol:

Maent yn ffordd wych o ddod o hyd i bobl eraill sy’n cael yr un profiad â chi. Gallant fod yn le da i ddod o hyd i gefnogaeth a ffrindiau da gan fod dealltwriaeth heb unrhyw farnu.

Dylai’ch ymwelydd iechyd fedru darganfod pa grwpiau cefnogol sydd yn eich ardal.

Fforymau:

Roeddwn i’n ei chael hi’n anodd iawn i fynd allan i grwpiau heb unrhyw hyder ynof i fy hun a’m ngallu i wneud ffrindiau newydd. Roeddwn yn hoff o fforymau ar-lein fel Netmums, ffordd dda i siarad â phobl eraill oedd yn cael trafferthion hefyd, cyn i mi gael yr hyder i fynd i grwpiau babi.

  • elefriends.org.uk – fforwm ar Mind sydd yn “gymuned gefnogol ar-lein lle gallech chi fod yn chi’ch un. Rydym yn gwybod sut beth ydy ymdrechu weithiau, ond nawr mae yna le diogel i wrando, rhannu a chael eich clywed.”
  • Netmums Coffeehouse – “Cefnogaeth a chyngor ar bob agwedd o iselder cyn ac ar ôl geni gan famau sydd wedi bod drwyddo.”
  • Mumsnet – fforymau iselder cyn-geni ac ar ôl geni

Awyr Iach ac Ymarfer Corff:

Ta waeth pa mor ddrwg yr oeddwn i’n teimlo byddwn yn gorfodi’n hun i gael allan o’r tŷ o leiaf unwaith y dydd, hyd yn oed os mai mynd am dro am bum munud ydoedd. Roedd yn gwaethygu’r hiraf roeddwn i’n aros y tu mewn ac roedd mynd allan am awyr iach yn ffordd dda i dorri’r diwrnod i fi a’r bychan.

Dwi dal yn brwydro gydag iselder ar ôl y geni. Mae yna ddiwrnodau pan dwi’n teimlo’n isel iawn a dwi’n dal i geisio adeiladu ar fy hyder ond rwyf bellach yn gallu gweld nad yw hyn am fodoli am byth, mai dim ond dros dro ydyw.

Dau awgrymiad oedd yn ddefnyddiol

1. Prynu cwpan fflasg (gyda chaead).

Mae cael diod gynnes neis yn ymlacio rhywun. Mae cael diod mewn cwpan fflasg yn cynnig cymaint mwy o hyblygrwydd ac amser, ac nid oes rhaid aildwymo drwy’r adeg.

2. Creu ‘ffau chwarae’.

Roeddwn yn gwneud hyn wrth ddefnyddio borderi o glustogau, a chreu ardal ddiogel i’r bychan chwarae gyda’i theganau heb iddi allu denig. Gallwch wylio eich baban a chael eistedd am ychydig funudau heb boeni.

Ar gyngor olaf fydda… Os ydych chi’n cael cyfnodau bach o deimlo’n iawn neu wedi’ch ysgogi, yna cymerwch fantais o hynny! Gwnewch rywbeth rydych chi’n ei garu neu eisiau gwneud, neu rywbeth sydd yn hollol wahanol. Bydd hyn yn rhoi grym i chi. Byddwch yn cyfarfod pobl ysbrydoledig, yn cael profiadau anhygoel ac yn darganfod chi’ch hun eto.

helplinegraphic-cy

Os hoffech ddarganfod pa wasanaethau sydd ar gael i chi a’ch plentyn yn eich ardal neu os hoffech sgwrsio am faterion teuluol yn gyffredinol, cysylltwch â llinell gymorth PwyntTeulu Cymru.

  • Ffôn: 0300 222 57 57
  • Neges Testun: 07860 052 905
  • Neges wib (gweler brig y dudalen)

Rydym yn agored 6pm – 10pm Llun i Iau a 10am – 2pm Gwener a Sadwrn.

Iselder Ar Ôl Y Geni: Y Gwir Truenus (Rhan 1)

news-cy


Rhannwch hwn